Još
Dodatno

Ukucajte željeni termin u pretragu i pritisnite ENTER

Zanimljivosti

Zašto je nastao Pokret nesvrstanih i kako on danas funkcioniše?

Autor Milana Petrović
Autor Milana Petrović

Kako je nastao Pokret nesvrstanih i kakva je bila uloga Jugoslavije?

nehru-naser-i-tito-0411066319 Izvor: Nehru, Naser i Tito ( World History Archive / World history archive / Profimedia)

Pokret nesvrstanih je najveća grupacija država posle Ujedinjenih nacija. Sam naziv nastao je kao ideja da će pokret biti politička alternativa za zemlje koje žele da izbegnu opredeljenje za jedan vojno-politički blok i artikulišu samostalan spoljnopolitički nastup.
Upravo u glavnom tadašnje Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije, su se septembra 1961. okupili zvaničnici 25 zemalja na prvoj Konferenciji Pokreta nesvrstanih.

Među onima koji su govorili na tom događaju bili su svetski državnici poput premijera Indije Džavaharlala Nehrua, egipatskog predsednika Gamala Abdela Nasera, predsednika Indonezije Sukarna, te prvog čoveka SFRJ Josipa Broza Tita, na čiju inicijativu je konferencija i održana pre šest decenija.

Možda će vas zanimati i:

Zašto je nastao Pokret nesvrstanih?

Ideja o osnivanju Pokreta nesvrstanih pojavila se tokom raspada kolonijalnog sistema i borbe za nezavisnost naroda Afrike, Azije, Latinske Amerike i drugih regiona sveta, u trenutku dok je Hladni rat bio na vrhuncu.

Brojne države nisu želele da aktivno zauzimaju strane u binarnoj slici tadašnjeg sveta koji je bio podeljen na Istočni blok – predvođen Sovjetskim Savezom – i Zapadni blok, na čelu sa Sjedinjenim Državama.

Izraz "Nesvrstani" je prvi skovao indijski premijer Džavaharlal Nehru tokom svog govora 1954. u Kolombu, najvećem gradu južnoazijske države Šri Lanke.

Nehru je opisao pet postulata koji su korišćeni kao vodilje u kinesko-indijskim odnosima: uzajamno poštovanje teritorijalnog integriteta i suvereniteta; uzajamno nenapadanje; jednakost i uzajamna korist; miroljubiva koegzistencija.

Ovi postulati će kasnije biti uneti u zvanične principe Pokreta nesvrstanih.

Izraz "Nesvrstani" je prvi skovao indijski premijer Džavaharlal Nehru tokom svog govora 1954. u Kolombu, najvećem gradu južnoazijske države Šri Lanke.

Šta je bila uloga Jugoslavije?

Jugoslavija, koja je od kraja Drugog svetskog rata bila komunistička zemlja, je 1948. godine napravila raskid sa Sovjetskim Savezom.

Distanciravši se od Sovjetskog Saveza, a bez ambicija da se prikloni Zapadnom bloku, Jugoslavija je svoju šansu videla u Pokretu nesvrstanih država.

Predsednik SFRJ Josip Broz Tito smatra se jednim od osnivača Pokreta Nesvrstanih.

To je bila uvertira za beogradsku konferenciju Nesvrstanih koja je okupila lidere iz 25 zemalja sa četiri kontinenta.

Na prvoj konferenciji Pokreta nesvrstanih u Beogradu, 1961.kolone diplomatskih automobila kretale su se centralnim gradskim ulicama, a aplauzom su ih pozdravljali brojni okupljeni građani.

"Okupljanjem na ovoj konferenciji, mi smo svesni da preuzimamo na sebe veliku odgovornost pred miroljubivim svetom, koji se s pravom nada da ćemo ovde učiniti sve kako bi se uklonila opasnost koja lebdi nad čovječanstvom", poručio je Tito tom prilikom.

Zemlja koju je Tito vodio bila je članica Pokreta nesvrstanih do početka devedesetih, kada se raspala u jugoslovenskim ratovima. Zvanično je izašla iz članstva 1992. godine.

Srbija sada ima status posmatrača, kao i Bosna i Hercegovina, Crna Gora i Hrvatska. Kandidatura BiH za punopravno članstvo u devedesetim je odbijena.

Beograd je i septembra 2011. godine, povodom 50 godina od prvog Samita nesvrstanih, ugostio više od 100 stranih delegacija sa oko 600 delegata.

Predsednik SFRJ Josip Broz Tito smatra se jednim od osnivača Pokreta Nesvrstanih.

Šta se danas dešava sa Pokretom?

Pokret danas ima 120 članica i 17 zemalja-posmatrača. Među njima su Srbija, Hrvatska, Crna Gora, te Bosna i Hercegovina, sa prostora nekadašnje Jugoslavije, kao i Kina, Argentina, Brazil i Ukrajina.

Od svog osnivanja Pokret nema formalnu hijerarhijsku strukturu, već se rukovodstvo menja rotacijom na samitima koji se održavaju svake tri godine. Trenutno je na čelu Azerbejdžan koji će svoje mesto ustupiti 2022. godine, prenosi Radio Slobodna Evropa.

Nakon rušenja Berlinskog zida 1989. godine i pada komunizma na istoku Evrope, postavljeno je pitanje opravdanosti daljeg postojanja Nesvrstanih. Međutim, mnoge zemlje-članice, na čelu sa Indijom koja je bila među osnivačima, bile su na stanovištu da Pokret mora nastaviti da postoji.

Možda će vas zanimati i:

Inicijalizacija u toku...

Najnovije

Priroda

Nauka