Još
Dodatno

Ukucajte željeni termin u pretragu i pritisnite ENTER

Jednu od prvih evropskih građevina u Srbiji: Knez Mihailov konak – simbol prošlih vremena i atmosfere XIX veka

Knez Mihailov konak, utvrđen je za nepokretno kulturno dobro - spomenik kulture koji ujedno reflektuje atmosferu druge polovine XIX veka, kada je Kragujevac bio jak društveni, ekonomski, kulturni i politički centar.

 Knez Mihailov konak_20230614_134621.jpg Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Kragujevac

Knez Mihailo Obrenović, jedan od najznačajnijih srpskih vladara, tokom svoje vladavine, doprineo je obogaćenju kulture i arhitekture. Za vreme njegove vladavine grade se Narodno pozorište u Beogradu, brojne crkve, Kapetan Mišino zdanje u Beogradu, hotel "Staro zdanje" u Aranđelovcu, Vaznesenjska crkva u Beogradu, Šumadijska stalna vojna bolnica i konak u Kragujevcu. Konak kneza Mihaila, kao deo kulturnog nasleđa Srbije iz tog perioda, izdvaja se harmoničnošću i uticaju austrijske arhitekture i umetnosti sa polovine XIX veka.

Sagrađen je 1860. godine i zajedno uz Amidžin konak i modernu galeriju koja se nalazi u dvorištu, deo je Narodnog muzeja Kragujevac. 

Knez Mihailo - kratka biografija

Knez Mihailo, jedna od najznačajnijih ličnosti naše istorije, zaslužan je za jačanje autonomije Beogradskog pašaluka i za uspostavljanje institucija kulture, prosvete i nauke. Vladavina kneza Mihaila u dva navrata od 1839. do 1842. i od 1860. do 1868. godine, obeležena je na spoljašnjem planu velikim napretkom u pogledu samostalnosti Srbije. Tokom svoje prve vladavine knez Mihailo je bio veoma mlad i nije se najbolje snalazio u složenim unutrašnjim i spoljnim političkim prilikama, ali vreme njegove druge vladavine predstavlja veliki pomak na svim poljima. Knez Mihailo se nije samo zalagao za spoljnu politiku, promene ustava, pripreme za stvaranje vojske, već je pristupio stvaranju novog poreskog sistema, pospešivanju organizovanja narodne prosvete i obnovi kulturnog života.

Tokom njegove druge vladavine, 1863. godine je osnovana Velika škola, najviša obrazovna institucija u Srbiji, kao naslednik nekadašnjeg Liceja. Bio je to značajan pomak u visokom školstvu Srbije, jer je Velika škola imala tri odeljenja, odnosno fakulteta: Filozofski fakultet, Tehnički fakultet i Pravni fakultet. Pored toga, knez je 1864.
raspustio "Društvo srpske slovesnosti" i umesto njega je osnovao "Srpsko učeno društvo", koje je bilo prethodnik današnje "Srpske akademije nauka i umetnosti". Tih godina je počela izgradnja i "Narodnog pozorišta" koji je počeo s radom 1869. godine, a u međuvremenu je u Kragujevcu podignut konak.

Knez Mihailo je ubijen 1868. godine, a iako je kratko vladao, svojim zaslugama ostavio je neizbrisivi trag u istoriji srpskog naroda. 

Knez Mihailov konak istorijat i arhitektura

Centar nove prestonice, knez Miloš Obrenović je razvio oko prostora koji se danas naziva Milošev venac, gde su se po približnom obliku elipse gradile državne građevine: dvor, crkva, arsenal, teatar, muzej. Nažalost, Šareni konak je izgoreo do temelja 1884. godine, a Knežev konak je srušen tokom bombardovanja 1941. godine. Amidžin konak,
a posebno, konak kneza Mihaila, realizuju jedinstvenu vizuelnost građevina iz perioda XIX veka i harmonije balkansko - orijentalnog i evropskog stila gradnje.

Knez Mihailo, rođen u Kragujevcu u kome je proveo detinjstvo, nakon studija u inostranstvu, odlučuje da u svom rodnom gradu sagradi konak, kao povremenu rezidenciju. Na njegov zahtev, oko 1860. godine u okviru dvorskog kompleksa, podignuta je nova zgrada, koja je za razliku od karakteristične orijentalne arhitekture već izgrađenih objekata predstavljala jednu od prvih evropskih građevina.

Novonastali konak kneza Mihaila razlikovao se od starijih građevina iz Miloševog vremena, po stilu, karakteristikama i arhitekturi. Na njima se jasno ogledao uticaj turskog, balkansko - orijentalnog stila, sa karakteristikama istočnjačke arhitekture, dok je novi objekat bio odraz zapadne arhitekture, i kulturne, skromne odmerenosti naručioca.

Konak je rađen u stilu jako uprošćenog neoklasicizma, pravougaone je osnove i simetričan, a čine ga prizemlje i sprat. Harmonična građevina skromnih ukrasa na centralnoj fasadi prezentuje jedinstveni i elegantni stil gradnje. Prodori uticaja evropske arhitekture naznačeni su karakterističnim horizontalnim podeonim vencima (ispod
prozora prizemlja, između prizemlja i sprata i krovni venac) i svedenom klasicističkom ornamentikom, koji čine gotovo jedine ukrase na konaku. Četiri plitka pilastra polaze od venca sokla i završavaju se jednostavnim kapitelima ispod krovnog venca, naglašavajući simetriju glavne fasade. Profilisani fronton nose pilastri koji flankiraju lučno završena ulazna vrata na središnjem delu glavne fasade.

Kako je Knez Mihailov konak utvrđen za kulturno dobro?

Konak kneza Mihaila u Kragujevcu utvrđen je za nepokretno kulturno dobro - spomenik kulture Rešenjem Zavoda za naučno proučavanje spomenika kulture Beograd od 28.10.1947. godine, a kategorisana kao kulturno dobro od velikog značaja Odlukom Skupštine SRS od 7.4.1979. godine.

Kao važno svedočanstvo o jednom prošlom vremenu kada je Kragujevac bio jak politički, društveni i kulturni centar, konak kneza Mihaila prezentuje srpsku istoriju i tradicionalnu i autentičnu atmosferu XIX veka. Da bi se sačuvao nacionalni identitet i negovala kultura sećanja na znamenitu istorijsku građevinu XIX veka, od sredine XX veka - i kasnije - na njoj su izvođeni konzervatorski radovi. Zbog toga, konak kneza Mihaila je sve do danas uspeo da sačuva svoju autentičnost.

Autorka: Bojana Milenović / Zavod za zaštitu spomenika kulture Kragujevac

Možda će vas interesovati i:

Komentari 0

Vaš komentar je uspešno poslat i postaće vidljiv čim ga naši administratori odobre.

Slanje komentara nije uspelo.

Nevalidna CAPTCHA

Najnovije

Priroda

Nauka