Još
Dodatno

Ukucajte željeni termin u pretragu i pritisnite ENTER

U bojama konjaka i vulkanskih stena: Putovanje kroz prestonicu Jermenije - JEREVAN (FOTO)

Autor Ivana Dukčević

Saradnica sajta National Geographic, Ivana Dukčević, vodi nas na putovanje Jerevanom, dvanaestom prestonicom Jermenije.

 DSC_0211 (2) a mala.jpg Izvor: Ivana Dukčević

Glavni grad Jermenije - Jerevan, nalazi se u kotlini na nadmorskoj visini između 860 i 1390 metara. Grad u kojem živi nešto više od 1 milion stanovnika - trećina ukupne populacije Jermenije - poslednja je od ukupno 12 jermenskih prestonica iz duge istorije ove zemlje.

Centralni deo grada smestio se oko Trga Republike, čije su zgrade vlade od raznobojnog vuklanskog kamena većinom podignute 1926. godine – sve, osim zdanja Nacionalnog istorijskog muzeja iz 1950-tih, čime je kompletiran elipsasti oblik trga. Ispred muzeja, nalazi se velika muzička fontana, koja u toku letnjih večeri privuče veliki broj posetilaca menjajući boje slapova vode koji se njišu u ritmu klasične i rok muzike.

Možda će vas zanimati i:

Arhitektura Jerevana i Jermenije uopšte, veoma je zanimljiva. Zbog položaja na mestu ugašenih vulkana i u blizini najčuvenijeg od svih - Ararata, osnova  jermenske gradnje je mekani, vulkanski kamen - tuf. Iako sam građevine od tufa viđala i na drugim mestima, jermenska arhitektura je drugačija jer tuf koji koriste u blokovima kocki ima bezbroj nijansi okerasto-žute, zagasito narandžaste, cigla-crvene, crne i sive, ali i veoma zanimljive zagasito bledo-ružičaste. Iako je većina zgrada pretežno sazidana u nijansi jedne boje, veoma često koriste se i kombinacije, što daje izuzetno zanimljiv utisak. Vulkanski kamen jerevanskih zgrada veoma je dugovečan, propušta vazduh i održava temperaturu, a dodatno - nije im potrebno krečenje.

Nedaleko od Trga Republike pruža se izduženi park koji završava Otvorenom buvljom pijacom Vernisaž, gde mogu da se kupe izuzetno pristupačni komadi srebrnog nakita, predmeti od kože, tkanine i drveta, unikatni predmeti i ručni rad. Nešto dalje, sa visine na grad gleda Katedrala Svetog Grigorija Prosvetitelja. Imućni i pismeni Jermenin, putujući, jedan deo života je proveo u u današnjem turskom gradu Kajseriju (antičkoj Cezareji), gde je prihvatio hrišćanstvo i po povratku, novu veru doneo Jermenima. Zahvaljujući njemu, 301. godine Jermenija je postala zvanično prva država na svetu koja je prihvatila hrišćanstvo - osnovana je Jermenska apostolska crkva, a Grigorije je bio njen prvi episkop.

Severna avenija

U centru Jerevana, nalazi se nova, elegantna pešačka Severna avenija, i na njenom kraju - Trg Slobode i zgrada Opere u parku pored jezerca sa kafeterijama. Jerevan nas je prijatno iznenadio velikim brojem kafeterija, restorana sjajne domaće kuhinje i uličnih kioska sa sveže ceđenim napicima - hladnim kafama sa dodatkom šlaga i sladoleda, i frapea u bezbroj ukusa. U daljini, na brdu iza Opere nazire se Spomenik Majci Jermeniji, monumentalna skulptura žene koja simbolizuje Jermeniju - mir kroz snagu - i deluje kao da zaštitnički nadgleda čitav grad.

Nedaleko od Opere, na kraju parka Tamanijan ukrašenog modernim skulpturama, na vrhu velikog stepeništa koje nosi naziv Kaskade, nalazi se vidikovac sa kojeg se može videti veći deo centralnog Jerevana. Ako je vreme vedro i bez isparenja (najbolje u rano proleće i kasnu jesen), sa vrha se ujutro vidi veličanstveni stratovulkan Ararat, udaljen vazdušnim putem oko 35 kilometra - danas na turskoj strani, na samoj granici dve zemlje. U vreme mog boravka u Jerevanu, krajem juna i na vrelih 37 stepeni, sivkasti oblaci iznad grada danima su izgledali kao da će iz njih poteći kiša i doneti preko potrebno osveženje, ali se to nije dogodilo. Ararat smo sa Kaskada videli u daljini, kao u izmaglici i u obrisima. Umesto toga, krenuli smo dugačkim, pokretnim stepenicama koje voze skoro do vrha vidikovca Kaskada, između modernih umetničkih skulptura i instalacija Muzejskog centra Kafesidžan.

Zapadno od Trga Republike, posetili smo jedinu u Jermeniji - šiitsku Plavu džamiju u persijskom stilu. Sa kupolom u tirkiznoj i žutoj boji pločica, džamiju je sredinom XVIII veka sazidao persijski emir Husejin Ali Kan - kao najveću od osam džamija Jerevana - u vreme kada je Persijsko carstvo sezalo do ovih prostora. Danas je džamija sa vrtom, mesto koje posećuje malobrojna persijska (iranska) zajednica, jer Jermenija i njen sused Iran, imaju dobre međusobne odnose. Nedaleko od džamije, u aveniji Mesrop Mašrots pronašli smo radnju sa sušenim voćem koje do tada nikada nismo probali. Osim sušenih kajsija, šljiva i smokvi, u ponudi su bile fantastične sušene kruške i breskve, ali i jabuke, sušene višnje sa lešnikom, i najzanimljivija od svih - sušena dinja.

 Stepenište Kaskade
Stepenište Kaskade
Izvor: Ivana Dukčević  Džamija u Jerevanu
Džamija u Jerevanu
Izvor: Ivana Dukčević

Konjak Ararat

Nakon obilaska džamije i užine od suvog voća, zaustavili smo taksi i uputili se pravo u Ararat Brandy Factory - fabriku verovatno najčuvenijeg konjaka na svetu. Iako se konjak marke Ararat proizvodi još od 1887, zdanje u kojem je danas smeštena proizvodnja i muzej, podignuto je 1953. godine i nalazi se na vrhu brda, nedaleko od centra prestonice.

Konjak Ararat, proizvodi se od lokalnog, belog grožđa (u južnom delu Jermenije, u pećinama je pronađeno mesto sa najstarijim na svetu ćupovima u kojima je skladišteno vino: 4300 - 3400. godina p. n. ere). U 45-minutnu, vođenu turu sa degustacijom, povela nas je sjajna Džema Mirzojan koja nam je na odličnom engleskom i uz entuzijazam koji se pamti, ispričala sve o istorijatu i o proizvodnji.

Usput, videli smo kako se konjak pravi, gde se skladišti, i videli burenca sa konjakom koja su poklonjena poznatim, svetskim ličnostima iz estrade i politike, koji su posetili ovu fabriku. Na slikama na zidu prepoznali smo Džordža Klunija, Pitera Gabriela, Džona Malkoviča, bivšeg predsednika Srbije Tomislava Nikolića, Emira Kusturicu, ali i Šarla Aznavura - poznatog Jermenina rođenog u Francuskoj, po kojem je jedan od Ararat konjaka dobio naziv. Na kraju ture, degustirali smo tri vrste konjaka - sa ukusom kajsije, nacionalnog voća Jermenije, i sa ukusom kafe. Uz konjak, služi se kolačić od alve ukrašen orahom - savršen spoj mirisa i ukusa koji je dobio sve naše pohvale.

Memorijalni muzej genocida

Na visokom brdu Cicernakaberd na obodu grada, posetili smo Memorijalni muzej genocida - Spomen-kompleks genocida nad Jermenima. Moderan, minimalistički uređen muzej sazidan 1967, sa bezbroj crno-belih fotografija, originalnih dokumenata, kratkih dokumentarnih filmova i ličnih predmeta - hronološki poređanih, posvećen je sećanju na sve žrtve progona Jermena u osmanlijskoj Turskoj, počev od 1915. godine. Osim u Rusiji i u SAD-u, najveći broj jermenske dijaspore i danas živi u Francuskoj (Šarl Aznavur - rođen u Francuskoj, čiji su roditelji izbegli Jermeni, jedan je od poznatijih primera).

Ispred muzeja, nalazi se park sa jelkama koje su prilikom obilaska muzeja posadili svetski državnici. Osim nemačke kancelarke Angele Merkel, kanadskog premijera Džastina Trudoa, Miloša Zemana - predsednika Češke, i mnogih drugih, pronašli smo jelku pored koje na metalnoj pločici stoji natpis "From the President of the Republic of Serbia, Boris Tadić, 28. 07. 2009".

Za 12 godina, koliko je prošlo od sadnje do našeg boravka, jela je porasla prilično visoko. U najdaljem delu platoa, smestio se spomenik arhitektonski veoma nalik jugoslovenskim iz doba socijalizma, u čijem središtu gori večna vatra. Svake godine, 24. aprila - na Dan sećanja genocida nad Jermenima, Jermeni se okupljaju na ovom mestu i odaju počast žrtvama.

Matenadaran

Istog dana, posetili smo jedan od najznačajnijih muzeja Jerevana smešten na uzvišici u neposrednoj blizini centra. Njegov naziv - Matenadaran, u slobodnom prevodu znači "mesto gde se čuvaju knjige".

Na prvom spratu zgrade zanimljivog arhitektonskog rešenja, nalazi se vredna zbirka srednjovekovnih rukopisa i knjiga, koju je država Jermenija 1959. preuzela iz crkvene zbirke Patrijaršije u Etčmiadzinu (sedišta Jermenske apostolske crkve). Zanimljivo je da su i nakon pronalaska štamparije, Jermeni jedno vreme i dalje insistirali na ručnom pravljenju i pisanju knjiga, što nam je objasnila i oficijelni vodič koja nas je povela kroz zbirku.

U jednom delu muzeja nalazi se prikaz biljaka i minerala od kojih su nekada davno, pisari knjiga pravili prirodne boje i oslikavali ih. Najzanimljivija od svih bila je crvena boja koja se dobijala iz bube Armenian ili Ararat cochineal (Porphyrophora hamelii). Ženka ove endemske vrste bube koja živi samo u regiji oko Ararata, jedino u septembru i oktobru izlazi iz zemlje na površinu radi parenja, i samo od ženke ove bube dobijala se crvena boja. Jermeni su ovu crvenu nazivali vordan karmir (u bukvalnom prevodu "crvena od crva"), gde se reč "karmir" na persijskom izgovarala "kirmiz", odakle potiče koren reči "grimizna" (grimizno-crvena), koja je bila u upotrebi i na našim prostorima.

Na ulazu u muzej, stoji statua Mesropa Maštotsa, monaha koji je još 405. godine po ugledu na starogrčko i susedno persijsko - pahlavi pismo, uobličio jermenski alfabet u tada - 36 slovnih znakova. Persijsko pismo, izuzetno je zanimljivo i dekorativno, i podseća na istočnjačka pisma. Nalik susednom persijskom jeziku u Iranu, i jermenski jezik spada u istočnu grupu indo-evropskih jezika koji se potpuno zasebno razvijao (Indo-iranski jezici). Oba naroda na ovim prostorima su živela još u periodu Mesopotamije, i ovaj podatak nije neobičan.

Mesopotamska Tvrđava i muzej Erebuni

Osam kilometara južno od centra, na obodu grada posetili smo mesopotamsku Tvrđavu i muzej Erebuni - utvrđenje iz VIII veka pre nove ere koje su podigli pripadnici naroda civilizacije Urartu (od reči "Ararat") - preteče današnjih Jermena. Prema natpisima u klinastom pismu, utvrđenje na brdu Atin Berd podigao je kralj Argišti I, 782. godine p. n. ere, u cigli - građevinskom materijalu nastalom u Mesopotamiji. Do sada, na prostoru brda i unutar zidina pronađeni su predmeti za svakodnevnu upotrebu, nakit od bronze i ahata, predmeti od stakla, itd, i oni se danas nalaze se u muzeju.

Na turu muzejem, poveo nas je mladić po vokaciji arhitekta, na doktorskim studijama iz oblasti arheologije, čiji je deda - iste vokacije, pre mnogo godina bio glavni restaurator čuvenog, antičkog hrama Garni, istočno od prestonice. Sa Rubenom Sargsjanom, skoro dva sata obilazila sam muzej i čavrljala o mom omiljenom periodu istorije, kolevci civilizacija - Mesopotamiji, i o njenoj istoriji umetnosti. Tokom obilaska, pokazao nam je velike, reljefne stele tri Urartu božanstva - vrhovnog boga Haldija, Tešebe - boga munje i oluje, i boga sunca Šivinija. Osim originala, Ruben nam je obratio pažnju i na svojih ruku delo - detaljnu rekonstrukciju, repliku Urartu dvokolica, statue Urartu vojnika i princeze sa odećom u materijalu i dezenu tkanine čiji su se ostaci nazirali prilikom iskopavanja. Puni utisaka i s željom da dođemo ponovo, narednog jutra napustili smo Jerevan.

Tekst i fotografije deo su internet stranice Umetnost putovanja autorke Ivane Dukčević i zaštićene su Zakonom o autorskim i srodnim pravima. Nije dozvoljeno kopiranje, niti objavljivanje bez dozvole autora.

Možda će vas zanimati i:

Komentari 0

Vaš komentar je uspešno poslat i postaće vidljiv čim ga naši administratori odobre.

Slanje komentara nije uspelo.

Nevalidna CAPTCHA

Najnovije

Priroda

Nauka