Još
Dodatno

Ukucajte željeni termin u pretragu i pritisnite ENTER

U ovom pitomom i popularnom naselju na obalama Egejskog mora rodio se i počiva Aristotel

Današnji Jerisos smešten je u istorijskoj i administrativnoj oblasti poluostrva Halkidiki koja svojom lepotom i arheološkim nasleđem privlači radoznale avanturiste.

 Akantos Izvor: Shutterstock / Krasimir Lulchev

Aristotel je ime administrativne jedinice koja je do 2011. godine bila poznata pod imenom Stagira-Akantos. Sedište ove oblasti je grad Jerisos koji ima zanimljivu istoriju još od helenističkog perioda i iz kog vuče poreklo njegovo antičko ime Akantos. Njegov "prvi" komšija i drevni antički grad je Stagira, koja je u istoriji ostala upamćena kao rodni grad Aristotela.

Čitava oblast je tokom istorijskog perioda bila usko povezana sa jednom od najuticajnije ličnosti kada se govori o razvoju filozofije. Iako se na osnovu nekih starijih izvora sumnjalo da je antički filozof ovde sahranjen, tek otkrićem iz 2016. godine ove sumnje dobijaju svoju potvrdu.

Možda će vas interesovati i:

Drevni grad Akantos, koji se nalazio na 600 metara udaljenosti od današnjeg Jerisosa, protezao se na površini od 560 hektara duž grebena koji se satojao od tri brda koja pripadaju planini Stratoniko.

Ostaci koji su još uvek vidljivi svedoci nekadašnje slavne prošlosti antičkog grada su danas ruševine koje pripadaju delovima gradskog utvrđenja i zidina, kao i deo akropolja, razbacanih arhitektonskih delova i strukturnih ruševina helenističkog perioda među koje spadaju javne zgrade, kuće i temelji hrama - verovatno posvećen boginji Atini.

Severno od Akantosa se nalazila i antička Stagira, čiji ostaci danas leže 8 km iznad modernog naselja. Iskopavanja su započeta 1960. godine i od tada je otkriven zid na vrhu brda, koji je podignut u klasičnom periodu. Na njemu se mogu razlikovati četiri načina gradnje, a utvđenje je bilo upotpunjeno okruglim i četvrtastim kulama. Na vrhu brda se može videti ostatak antičke citadele, dok se odmah iza nje nalazi prostrana javna zgrada, sa galerijom i monumentalnom fasadom sa stubovima.

Antički koreni Akantosa

Svoje antičko ime najverovatnije duguje biljci koja je široko rasprostranjena na Mediteranu - Acanthus mollis, i koja je poslužila kao model za lišće koje se nalazi na korintskom kapitelu.

Arheološki podaci

Akantos još uvek nije u celosti iskopan. Istraživanja na nekropoli su započeta još 1973. godine i od tada je dokumentovano više od 1300 grobova. Arheolozi su utvrdili da je groblje korišćeno još od arhajskog perioda sa izvesnim prekidima sve do 17. veka nove ere.

Bogatstvo nalaza iskopanih u grobnicama - kako kod odraslih individua tako i kod dece - govore o očiglednim uticajima iz istočnog dela antičke Grčke, kao i ostrvskih centara Egejskog mora - Eubejom, Atinom, Korintom i Beotijom.

Prvi pomeni ovog grada se nalaze u Tukdidovim i Plutarhovim spisima. Oni navode da je pre dolaska kolonijalista na njegovom tlu u VII veku p.n.e. već postojalo lokalno helensko stanovništvo.

Pre nego što je postao deo Vizantijskog carstva, njegovi stanovnici su sklapali vojne saveze sa persijskom vojskom, potom sa Atinjanima, da bi na kraju njihovo mesto zauzeli Spartanci.

Za vreme rimljana, grad je podeljen na manje posede i dodeljen legionarima. S obzirom da su oni u jednom trnutku bili jedini stanovnici ovog grada daju mu ime Ericius - Erisos, koji kasnije postaje Jerisos.

U vekovima koji su usledili naselje je menjalo vlasnike mnogo puta, a među njima su se smenjivali Vizantija, Osmanlije i Vizantinci. Lokalno stanovništvo je iz ovog razloga mahom bežalo iz grada, sve dok Turci nisu doveli plemena iz Anadolije i naselili ih unutar zidina.

U ruke Grka zvanično dolazi tek 1912. godine, posle Balkanskih ratova. Tada je među pobednicima Halkidiki zajedno sa Solunom dodeljen Kraljevini Grčkoj. Ono što nisu uspeli ljudi, uspeo je zemljotres iz 1932. godine, koji je razorio selo do te mere da njegova obnova više nije bila moguća.

Tada, drevni Akantos postaje "stari Jerisos" za razliku od "novog Jerisosa" koji je izgrađen u dolini ispod brda. "Novi" Jerisos je tokom više decenija bio središte opštine Stagira-Akantos, koja je 2011. godine promenila ime u Aristotelis - u čast njegovog najpoznatijeg stanovnika.

Aristotelovo mesto rođenja

Kada je 2016. godine, grčki arheolog Konstantinos Sismanidis objavio kako se ostaci Aristotela najverovatnije nalaze ispod građevinske sturkture u Stagiri, među naučnicima je došlo do žustre rasprave.

Naime, iako je Arisotel otac moderne logike i Platonov najpoznatiji učenik, od njegove smrti koja se desila 322. godine p.n.e., mi zapravo vekovima nismo znali gde počivaju njegovi ostaci.

Nepotrebno je govoriti, da su arheolozi decenijama unazad pokušavali da odgonetnu mesto njegove sahrane - bezuspešno. Međutim, bez obzira na skeptike činilo se da navodi arheologa u penziji koji je veći deo svog radnog veka proveo istražujući Halkidiki imaju logike.

Pored činjenice da je Aristotel rođen u ovom drevnom selu, on navodi da postoje indicije koje neposredno ukazuju na pronalazak mesta u kom počiva. Grobnica u Stagiri sa mermernim podom, panoramskim pogledom i datumom izgradnje koji se poklapa sa njegovom smrću - se savršeno uklapa.

Takođe, tokom iskopavanja koja su usledila utvrđeno je da grobnicu povezuje put koji prolazi blizu gradske pijace unutar naselja, kao što je i spomenuto u drevnim tekstovima.

Pisana tradicija beleži da su nakon Aristotelove smrti stanovnici Stagire preneli i sahranili njegove mošti unutar grada, na mesto zvano "Aristoteleion". U spisima se može naći podatak i da je na njegovom grobu  podignut veliki oltar kao i da je na ovom mestu ustanovljen  godišnji praznik nazvana "Aristoteleja".

Istorija grada i podaci o osnivanju veoma su slični kao kod Akanstosa, što i ne čudi s obzirom da su ova dva drevna naselja najbliže komšije.

Sve do persijskih ratova, Stagira je bio slobodan, nezavisan i prosperitetni grad. Nakon što su se Persijanci povukli, postao je saveznik i Atinjanima, a kasnije i Spartancima, sve dok grad nije zauzeo 349. godine p.n.e. kralj Filip II Makedonski.

Nekoliko godina nakon uništenja, Filip je ponovo došao u grad u zamenu za Aristotelove usluge podučavanja njegovog sina Aleksandra. Ipak, Stagira nikada nije povratila svoj nekadašnji sjaj i od tog trenutka je antički autori pominju samo u nekoliko navrata i gotovo uvek u vezi sa velikim filozofom. 

Možda će vas interesovati i:

Komentari 0

Vaš komentar je uspešno poslat i postaće vidljiv čim ga naši administratori odobre.

Slanje komentara nije uspelo.

Nevalidna CAPTCHA

Inicijalizacija u toku...

Najnovije

Priroda

Nauka