Još
Dodatno

Ukucajte željeni termin u pretragu i pritisnite ENTER

Umetnost

120 godina čuva spomenike i dokumente narodnog života i kulture: Istorija i razvoj Etnografskog muzeja

Autor Milana Petrović
Autor Milana Petrović

Sa 120 godina neprekinutog rada, Etnografski muzej u Beogradu svrstava se u jedan od najdugovečnijih muzeja u Srbiji.

Etnografski muzej zgrada Izvor: Etnografski muzej Beograd

Muzej je nastao 1901. godine, odvajanjem zbirke etnografskog materijala iz Narodnog muzeja. Danas poseduje više od 52.000 predmeta koji su autentični spomenici i dokumenti narodnog života i kulture, pretežno iz perioda XIX i XX veka. Muzejski fond čine i fotografije, filmski zapisi, knjige i arhivski materijal.

Prva ideja za stvaranje muzeja istorijsko-etnografske prirode došla je od člana Srpskog učenog društva (preteče Srpske akademije nauka i umetnosti) Stojana Novakovića. Novaković je, još 1872. godine, podneo predlog i nacrt za osnivanje ovakve ustanove na sastanku Srpskog učenog društva. Prvi dom Etnografskog muzeja u Beogradu bila je kuća ustanika, državnog činovnika, političara i trgovca Stevče Mihailovića, u Ulici kneza Miloša 15. Mihailović je kuću zaveštao srpskom narodu, sa ciljem da se u njoj otvori muzej. Uslovi su se ostvarili tek po smrti Mihailovićeve udovice Kate, 1898. godine. Muzej je 1901. godine počeo samostalni rad preseljenjem u zgradu i imenovanjem prvog upravnika, dr Sime Trojanovića. Od 1951. godine, Muzej je u nekadašnjoj zgradi Beogradske berze, na adresi Studentski trg 13. Na ovom mestu se nalazi i danas.

Zgrada Etnografskog muzeja
Zgrada Etnografskog muzeja
Izvor: Etnografski muzej Beograd

Na početku rada, Etnografski muzej je težio da sakuplja i izlaže materijal kojim se ilustruje raznolikost srpske kulture na celokupnom srpskom etničkom prostoru, nezavisno od oblasti iz kojih predmeti potiču. Usled ubrzanih promena koje je industrijski razvoj doneo, srpski etnolozi su pokušali da nađu način da se suoče sa nestankom onoga što se smatralo tradicionalnom kulturom. Danas je Etnografski muzej okrenut i proučavanju savremenih društvenih procesa, pored kulturne istorije Srba.

Prva stalna izložba otvorena je 1904. godine, na stogodišnjicu početka Prvog srpskog ustanka.

Današnja stalna postavka, pod nazivom Narodna kultura Srba u XIX i XX veku, osma je po redu. Ovom izložbom, na osnovu 2.213 predmeta iz fonda Etnografskog muzeja u Beogradu, prikazana je kultura Srba sa prostora na kojima su živeli tokom ova dva veka.

U prizemlju su izložene svečane narodne nošnje, kakve su se nosile i na saboru. Život na saborima, koji su se u prošlosti održavali ispred crkava i manastira, ilustruju scene iz likovnog fonda Muzeja, kao i fotografije manastira Krušedol iz Vojvodine, Žitomislić iz Hercegovine, Morača iz Crne Gore, Studenica iz Centralne Srbije, Pećka patrijaršija sa Kosova i Metohije, Pakrac iz Slavonije i Кrka iz Dalmacije.

 Izvor: Etnografski muzej Beograd

Na ulazu u izložbeni deo nalazi se geografska mapa s označenim kulturno-geografskim oblastima, budući da su prirodna sredina (reljef, klima, vegetacija) i istorijske prilike uticali na način života, odnosno na odevanje, stanovanje, privredu, ishranu i običaje. U panonskoj oblasti se izdvaja kuća zidana od nabijene zemlje. U dinarskoj je kuća brvnara, napravljena od drveta. U primorju i zaleđu gde je jedini građevinski materijal bio kamen, gradila se kuća od kamena. Za centralno-balkansku, odnosno moravsko-vardarsku oblast, tipična je bondručara, moravska kuća sagrađena od pleteri i ćerpiča (sušena cigla).

Današnja stalna postavka, pod nazivom Narodna kultura Srba u XIX i XX veku, osma je po redu. Ovom izložbom, na osnovu 2.213 predmeta iz fonda Etnografskog muzeja u Beogradu, prikazana je kultura Srba sa prostora na kojima su živeli tokom ova dva veka.

Unutrašnjost gradske kuće istočno-balkanskog tipa iz prve polovine XIX veka, ukazuje na znatan orijentalni uticaj, i po arhitektonskim odlikama i po uređenju prostorija, dok unutrašnjost građanske kuće s kraja XIX veka i početka XX veka ilustruje proces evropeizacije.

Svakodnevni i praznični život porodice dočaravaju scene praznovanja Uskrsa, Božića i porodične slave.

Tradicionalna privreda je prikazana tako što su izloženi alati koji su se koristili u zemljoradnji, stočarstvu, voćarstvu, pčelarstvu, maslinarstvu, vinogradarstvu, lovu i ribolovu.

Etnografski muzej u Beogradu je danas matična ustanova za etnografski materijal koji se nalazi u muzejima u Republici Srbiji.

Možda će vas zanimati i:

Inicijalizacija u toku...

Najnovije

Priroda

Nauka