Još
Dodatno

Ukucajte željeni termin u pretragu i pritisnite ENTER

Osvajanja, sukobi, politička zbivanja i - Uskrs kada je Dušan Silni krunisan za cara Srba i Grka

Život Stefana Uroša Četvrtog Dušana Nemanjića pratila su osvajanja, bogat politički život, sukobi sa crkvom, Vizantijom... a njegovu smrt misterija.

 Freska cara Dusana iz manastira Lesnovo Izvor: Wikimedia Commons, Freska cara Dusana iz manastira Lesnovo

Njegovo carstvo obuhvatalo je centralnu i južnu Srbiju, celu Makedoniju i Albaniju, bez Drača, deo Bosne i Hercegovine, deo Grčke do Tesalije, Crnu Goru, i rame uz rame stajalo sa tadašnjim carstvima na Istoku i Zapadu.

Ovaj moćni srpski vladar tvorac je i najvažnijeg srpskog srednjevekovnog zakona. Njegovi zemni ostaci počivaju u Crkvi Svetog apostola i evangeliste Marka u Beogradu, a tačno 16. aprila 1346. godine, u Skoplju, Dušan Silni krunisan je za cara Srba i Grka.

Možda će vas zanimati i:

Život Stefana Uroša Četvrtog Dušana Nemanjića pratila su osvajanja, bogat politički život, sukobi sa crkvom, Vizantijom... a njegovu smrt misterija.

Rođen je oko 1308. godine, od oca Stefana Uroša Trećeg Nemanjića (kralj Stefan Dečanski) i bugarske princeze Teodore. Već sa 14 godina na dvoru Nemanjića našao se u centru političkih zbivanja.

"Kralj Stefan Dečanski krunisan je 6. januara 1322. godine. Tog dana, odlukom Sabora određen je njegov naslednik, mladi kralj Dušan. Već sa 22 godine došao je u sukob sa ocem kada je, između ostalog, pogubio svog teču bugarskog cara Mihaila Šišmana u bici kod Velbužda. Njegov otac je posle toga upao u Zetu i spalio mu dvor. Mladi kralj je uspeo da pobegne preko reke Bojane. Pokorio se ocu, ali ne zadugo. Uz podršku vlastele napao je očev dvor i zatvorio ga u Zvečan, gde je stari kralj umro, verovatno nasilno", objašnjava profesor dr Siniša Mišić, sa odeljenja za istoriju Filozofskog fakulteta.

Gorostas blage naravi

Dušan je sinonim za velikog vojskovođu i vladara, ali malo je poznato da je bio i izuzetno markantan. Njegova visina od oko dva metra velika je i za današnje pojmove, a kamoli za srednji vek. Uprkos korpulentnosti i Zakoniku koji je bio izuzetno oštar, bio je blage naravi.

Dušan je na presto stupio 1331. godine u Svrčinu, jednom od kraljevskih dvorova Nemanjića. Državu je proširio osvajanjima, a najvažnija su se odigrala od 1342. do 1345, kada je zauzeo i moćni grad Ser, na severu Grčke. Za cara je krunisan 1346. godine u Skoplju, koje je proglašeno za njegovu prestonicu. Dušan je "zaobišao" Vaseljensku patrijaršiju i nekanonski proglasio Joanikija za patrijarha da bi ga ovaj krunisao za cara. To su priznali bugarski patrijarh i ohridski arhiepiskop, dok je carigradski patrijarh Kalist na Dušana bacio anatemu, ali tek 1350.

"Nije nekanonsko proglašavanje Kalistu najviše zasmetalo, već to što je Dušan deo carigradskih mitropolija i episkopija pripojio srpskoj crkvi i tako oduzeo dobar deo prihoda Vaseljenskoj patrijaršiji", priča Mišić.

Anatema je skinuta tek 25 godina kasnije, u vreme kneza Lazara.

Car Dušan umro je 20. decembra 1355. po starom kalendaru, posle kratke bolesti i u jeku priprema za rat sa Turcima i pokušaja osvajanja Carigrada. Sahranjen je u svojoj zadužbini manastiru Svetih arhangela u Prizrenu.

Priča da je otrovan nije dokazana. Misterija bi mogla da bude rešena analizom njegovih posmrtnih ostataka.

Stotinama godina njegovi ostaci ležali su u grobu u manastiru kod Prizrena. Taj manastir Turci su, od dolaska na ove prostore, nekoliko puta pljačkali. Do temelja ga je 1615. godine srušio Sinan paša i od tog materijala sazidao džamiju u Prizrenu, koja i danas postoji.

"Ostatke cara Dušana 1927. godine pronašao je prota i profesor Radoslav Grujić. Vođen narodnim predanjem, vršio je iskopavanja na mestu gde se nalazio manastir Svetih arhangela. Ostatke je poneo u Skoplje, a zatim ih je 1941. godine predao Patrijaršiji u Beogradu. Tu su čuvani do 19. maja 1968. godine, kada su preneti u Crkvu Svetog Marka", kaže protojerej-stavrofor Trajan Kojić, starešina crkve na Tašmajdanu.

Prenosu carevih zemnih ostataka prisustvovalo je više od 6.000 vernika, patrijarh German i gotovo svi arhijereji Srpske crkve.

"Zemni ostaci položeni su u bakarni sarkofag težak 600 kilograma koji je postavljen na mermerno postolje. Na sredini sarkofaga, urađenog po projektu arhitekte dr Dragomira Tadića u stilu iz 12. veka sa stilizovanim biljnim i figuralnim ornamentima, nalazi se lik cara Dušana uzet sa freske iz manastira Dečani. Sarkofag je uradio vajar iz Beograda Dragutin Petrović", kaže Kojić.

Iznad sarkofaga se dugo nalazio rad akademskog slikara Živka Stoisavljevića na kom je bila prikazana bitka kod Velbužda. Ova kompozicija zamenjena je, po blagoslovu patrijarha Irineja, novom – "Krunisanjem cara Dušana", u mozaičkoj tehnici, rad akademskog slikara Đura Radlovića.

Nije proglašen za svetitelja

Car Dušan nije proglašen za svetitelja. Spominje se nekoliko razloga – od oceubistva, dovođenja žene Jelene na Svetu goru gde ženska noga nikada nije kročila – ali se svaki od njih može smatrati spornim. Da bi neko postao svetitelj, njegovi ostaci trebalo bi da odaju neki znak – da budu netruležni, da se nad njima desi neko čudo ili da ga narod prihvati. Za sada ne postoji zapis da je na njegovom grobu zabeleženo čudo, ali se pre nekoliko godina pojavila inicijativa nekih istoričara da se proglasi svetiteljem.

"Narod ima veliko poštovanje prema caru Dušanu i njemu nije važno da li je on svetitelj ili nije. Veliki broj vernika priđe sarkofagu i celiva lik", kaže sveštenik Trajan Kojić i ističe da se u Crkvi Svetog Marka svake godine 2. januara po novom kalendaru daje parastos caru.

Autori: Branka Vasiljević, Dušan Janković/Politika

Možda će vas zanimati i:

Komentari 0

Vaš komentar je uspešno poslat i postaće vidljiv čim ga naši administratori odobre.

Slanje komentara nije uspelo.

Nevalidna CAPTCHA

Inicijalizacija u toku...

Najnovije

Priroda

Nauka