Još
Dodatno

Ukucajte željeni termin u pretragu i pritisnite ENTER

Spomenik koji je preživeo propast Rima: Veličanstveni Trajanov stub

Visok je 38 metara, isklesan je u mermeru i ukrašen spiralnim frizom sa 155 brižljivo uklesanih scena

  Izvor: Foto: Profimedia

A kako je Trajan ostavio Dakiju u ruševinama, stub i preostale skulpture poraženih vojnika koje su nekada ukrašavale forum danas su i Rumunima dragocen izvor informacija o tome kako su njihovi dački preci izgledali i kako su se oblačili.

Stub je imao veliki uticaj i poslužio je kao inspiracija za mnoge kasnije spomenike u Rimu i ostalim delovima imperije. Tokom vekova, dok su se ostale znamenitosti Rima lagano urušavale, stub je nastavio da i dalje očarava posetioce i izaziva njihovo divljenje. U doba renesanse jedan papa je Trajanovu skulpturu zamenio statuom Svetog Petra, da bi osveštao znameniti antički spomenik. Umetnici su se spuštali niz stub u korpama da bi ga detaljno proučavali. Kasnije je postao omiljena atrakcija za turiste. Nemački pesnik Gete se 1787. godine popeo uz 185 unutrašnjih stepenika "da bi uživao u neuporedivom pogledu". Gipsani odlivci stuba počeli su da se prave još od 1500-ih godina i na njima su sačuvani detalji koje su vremenom izjele kisele kiše i zagađenje.

Još uvek se vode rasprave o izgradnji stuba, njegovom značenju, a ponajviše o istorijskoj tačnosti. Ponekad se čini da ima podjednako različitih interpretacija koliko i figura na reljefima, a njih ima 2.662.

FILIPO KOARELI, otmeni italijanski arheolog i istoričar umetnosti u svojim kasnim sedamdesetim, napisao je autoritativnu knjigu o toj temi. U svojoj sunčanoj dnevnoj sobi u Rimu on vadi iz pretrpane police sa knjigama svoju ilustrovanu istoriju stuba. "Stub je jedno neverovatno delo", kaže on dok lista po crno-belim fotografijama reljefa i zastaje da se divi dramatičnim scenama. "Dačke žene muče rimske vojnike? Uplakani Dačani se truju da bi izbegli zarobljavanje? Kao neka TV serija."

Ili kao Trajanovi memoari, kaže Koareli. Kad je izgrađen, stub je stajao između dve biblioteke u kojima su verovatno bili carevi zapisi o ratovima. Reljefi na stubu liče Koareliju na svitak, kakav je verovatno bio i Trajanov ratni dnevnik. "A pošto umetnici u ono doba nisu imali slobodu da rade šta hoće, umetnik koji je radio reljefe sigurno je morao da se upravlja prema Trajanovim željama", kaže on.

Radeći pod nadzorom glavnog majstora, kaže Koareli, vajari su po zadatom planu stvarali jednu solitersku verziju Trajanovog svitka na 17 monolitnih blokova najfinijeg mermera iz Karare.

Glavni junak priče je car. On se pojavljuje 58 puta, a predstavljen je kao mudri vojskovođa, vešt državnik i pobožni vladar. Ovde drži govor vojnicima, onde se promišljeno konsultuje sa savetnicima, a tamo opet prinosi žrtvu bogovima. "To je Trajanov pokušaj da predstavi sebe ne samo kao vojskovođu", kaže Koareli, "već i kao čoveka kulture."

Naravno, to su samo Koarelijeve spekulacije. U kakvom god obliku da su bili, Trajanovi memoari su odavno nestali. U stvari, na osnovu scena sa stuba i iskopina iz Sarmizegetuze, prestonice Dakije, moglo bi se reći da reljefi više govore o preokupacijama Rimljana nego o istoriji.

Džon Kolston, stručnjak za rimsku ikonografiju, oružje i opremu na Univerzitetu Sent Endruz u Škotskoj, proučavao je stub mesecima sa skele koja ga je okruživala u vreme restauracije 1980-ih i 1990-ih. O toj temi je pisao u svojoj doktorskoj disertaciji i od tada je opsednut stubom i postao je žestok polemičar oko raznih interpretacija. "Ljudi uporno žele da ga uporede sa novinskim medijima i filmovima", kaže on. "Oduvek su preterivali u svojim interpretacijama. Sve su to opšta mesta. Ne verujte ni u jednu reč od toga."

Povezane vesti

Kolston smatra da u vezi sa nastankom reljefa nije postojao nikakav velik i osmišljen plan. Izvesne razlike u stilu i očigledne greške, kao prozori koji prekidaju scene ili scene sa nejednakom visinom, uverili su ga da su vajari radili na stubu spontano, na osnovu onoga što su čuli o ratovima. "Nije to delo nikakvog velikog majstora i kreativnog uma, što istoričari umetnosti inače vole", kaže on, "već su kompozicije rađene rutinski na licu mesta, na samom kamenu, a ne na tabli za crtanje u nekom ateljeu."

Reljefi su, po njegovom mišljenju, više "inspirisani" nego što su "zasnovani" na istorijskim događajima. "Pogledajte samo prioritete na stubu. Uopšte nema mnogo borbenih scena, iako je reč o dva rata. Tek manje od četvrtine friza prikazuje bitke i opsade, a sam Trajan nije nijednom prikazan u borbi."

Komentari 1

Vaš komentar je uspešno poslat i postaće vidljiv čim ga naši administratori odobre.

Slanje komentara nije uspelo.

Nevalidna CAPTCHA

Inicijalizacija u toku...

Najnovije

Priroda

Nauka